એક અનુભૂતિઃ એક એહસાસ

નવીન બેન્કર

એકલ વિદ્યાલય ફંડ રેઇઝર કાર્યક્રમ

May 22nd, 2014 Posted in અહેવાલ

વિભાવરી ગ્રુપ

વિભાવરી ગ્રુપ

 

એકલ વિદ્યાલય હ્યુસ્ટન ચેપ્ટરના ઉપક્રમે ૪ મે ૨૦૧૪ને રવિવારે એક ફંડ રેઇઝર કાર્યક્રમનું આયોજન, હ્યુસ્ટનના નવા સ્ટેફોર્ડ સીવીક સેન્ટર ખાતે યોજવામાં આવ્યું હતું. લગભગ એક હજાર જેટલા પ્રેક્ષકોએ આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હતો અને ૧૧૦૦ શાળાઓ માટે  લગભગ  ૪,૦૦,૦૦૦ ડોલરનો ફાળો નોંધાવ્યો હતો. દરવર્ષે આવા કાર્યક્રમ દ્વારા ભારતના નાના નાના અંતરિયાળ ગામોમાંથી નિરક્ષરતા નિવારણના હેતુથી, ‘એક શિક્ષક શાળા’ માટે ફંડ ભેગું કરવામાં આવે છે. આ ફંડમાંથી અંતરિયાળ ગામડાઓમાં આરોગ્ય અને શિક્ષણવિષયક વિકાસ માટે ખર્ચ કરવામાં આવે છે.

આ પ્રસંગે, ઇન્ડીયા હાઉસના પ્રેસિડેન્ટ શ્રી. જુગલ માલાણી, ‘પ્રથમ’ના એમ્બેસેડર શ્રી. યોગીભાઇ પટેલ વગેરે મહાનુભાવોએ પ્રસંગને અનુરૂપ પ્રવચનો કર્યા હતા. શ્રી. યોગી પટેલે ગળગળા સ્વરે ઇમોશનલ વક્તવ્ય આપતાં , પોતાની સ્ટ્રગલની વાત કરી હતી અને નિરક્ષરતા, બાળલગ્નો, અને વસ્તીવધારાની વાત કરીને શ્રોતાઓને લાગણીશીલ અપીલ કરી હતી.

આ પ્રસંગે વિભાવરી ગ્રુપના વિભાવરી યાદવ, અને સુનિલ મેનને સંગીતનો કાર્યક્રમ રજૂ કર્યો હતો.  ગુજરાતના વડોદરાના વિભાવરી યાદવે મધુર સ્વરે, ‘જાગતે રહો’ અને ‘ગાઈડ’ ના ખ્યાતનામ ગીતોથી શરુ કરીને, જુના અને નવા ફિલ્મી ગીતોની રમઝટ મચાવી દીધી હતી.  સુનિલ મેનન નામના, ફિલ્મી હીરો જેવા ખુબસુરત જુવાને પોતાના નિરાળા અંદાઝમાં, શમ્મીકપુરની અને દેવ આનંદની ફિલ્મોના ગીતો રજૂ કરીને શ્રોતાઓને ડોલાવી દીધા હતા. ‘ચાંદ સા રોશન ચહેરા’, ‘તુ કહાં, યે બતા ઇસ નશીલી રાતમેં’, કૌન હૈ જો સપનોંમેં આયા’, ‘યે જો મહોબત હૈ’, જેવા સદાબહાર ગીતોથી શ્રોતાઓને ઝુમતા કરી મૂક્યા હતા.

વિભાવરી યાદવે પણ, પાકિઝા ફિલ્મનું ગીત ‘ઇન્હીં લોગોં ને લે લિયા દુપટ્ટા મેરા’, ‘મેંદી તે વાવી માળવે’,  સુવર્ણસુંદરી નું ક્લાસિકલ ગીત ‘કૂહુ કૂહુ બોલે કોયલિયા’, ‘દમા દમ મસ્ત કલંદર’, ‘બાગામાં બોલે આધી રાતકો’, મહીસાગરની આરે ઢોલ વાગે’સે’ જેવા યાદગાર ગીતોથી હોલમાં રંગત જમાવી દીધી હતી..

મોગલે આઝમ ફિલ્મની કવ્વાલિ ‘ હમ ભી દેખેંગે’ ગવાયું તો ‘રામલીલા’નો ઢોલ પણ કેમ બાકી રહે ? બન્ને કલાકારોએ યુગલગીત ‘જો વાદા કિયા તો નિભાના પડેગા’,  ફિલ્મ ‘લમ્હેં’નું રાજસ્થાની ફોક સોંગ પણ રજૂ કર્યું. જય નાતુ નામના ડ્રમ વગાડતા કલાકારે પણ ‘ચંદન સા બદન’ પેશ કર્યું હતું. સુનિલ મેનને ‘  રજૂ કરેલ નવું ગીત ‘ બદતમીઝ દિલ બદતમીઝ’ અને સદાબહાર ‘સૌ સાલ પહેલે મુઝે તુમસે પ્યાર થા’.,’મધુબનમેં રાધિકા નાચે રે’, ‘પુકારતા ચલા હું મૈં, ગલી ગલી બહારકી’  જેવા ગીતોની રમઝટ બોલાવી દઇને શ્રોતાઓને ખુશ કરી દીધા હતા.

કાર્યમના અંતિમ ચરણમાં ‘ઉડે જબ જબ જુલ્ફેં તેરી’, ઉલાલા..ઉલાલા, જેવા ‘ચલતી’ના ગીતો પર તો પ્રેક્ષકો સીટ પરથી ઉભા થઈ જઈને નાચવા લાગ્યા હતા. ( અલબત્ત, જુવાન છોકરા-છોકરીઓ).

સંગીતના આ કાર્યક્રમમાં ડ્રમ પર શ્રી. જય નાતુ, તબલા પર શ્રી. દક્ષેશ પટેલ અને કીબોર્ડ પર શ્રી. પિયુષ ભટ્ટે સંગત કરી હતી.

કાર્યક્રમને અંતે સ્વાદિષ્ટ ભોજનની મજા માણીને સૌ વિખરાયા હતા. કાર્યક્રમને સફળ બનાવવા માટે શ્રી. નિખિલ મહેતા અને તેમની ટીમે મહિનાઓથી પરિશ્રમ કર્યો હતો..

અસ્તુ.

નવીન બેન્કર    લખ્યા તારીખ- ૧૧ મે ૨૦૧૪.

  Navin Banker
   713-955-6226     http://navinbanker.gujaratisahityasarita.org/

મેરેજ ફીક્સીંગ – (નાટ્ય-અહેવાલ)

May 22nd, 2014 Posted in અહેવાલ

૧૧મી મે ને રવિવારની સાંજે સાત વાગ્યે, ‘મનોરંજન’ અને ‘લેઉવા પાટીદાર સમાજ’ના ઉપક્રમે, હ્યુસ્ટનના સ્ટેફોર્ડ સીવીક સેન્ટર ખાતે, એક  હળવું કોમેડી નાટક ભજવાઇ ગયું.

બે કુટુંબો- એક નાણાવટી કુટુંબ અને બીજું વૈષ્ણવ કુટુંબ. નાણાવટી કુટુંબનો વડો તે સૌભાગ્યચંદ ( દીપક ઘીવાલા), તેની પત્ની કોકિલાબેન ( શેતલ રાજડા) અને દીકરો નીરજ ( પાર્થ દેસાઇ).

બીજા  વૈષ્ણવ કુટુંબનો વડો તે નિર્મિકકુમાર વૈષ્ણવ ( સુરેશ રાજડા), તેની પત્ની ધારિણીબેન ( સંજીવની ) અને દીકરી નિરજા ( ગઝલ રાય).

અને એક ગૌણ પાત્ર નટુભાઇ (રોહિત ચીપલુણકર).

સૌભાગ્યચંદ પ્રેમનો દુશ્મન છે.સતત બરાડા પાડતો, ચિડાયેલો, ગુસ્સાભર્યો માનવી છે. સામે છેડે, વૈષ્ણવ સતત હસતો, હસાવતો, પારકી બૈરીઓ પર લાઇન મારતો ચાલુ કિસમનો દિલફેંક  આશિકદિલ છે. એની દીકરી નિરજા, પેલા નાણાવટીના દીકરા નિરજના પ્રેમમાં છે. નિરજાના માતાપિતા સતત એકબીજા સાથે લડતા, ઝઘડતા અને એકબીજાને ટોણા મારતા રહે છે અને એમાંથી હાસ્ય નિષ્પન્ન થતું રહે છે. નાણાવટી અને કોકિલાબેનની ગાડી પણ કાંઇક એમ જ ચાલતી હોય છે. પહેલાં ‘ના..ના..ના ‘અને પછી ‘હા..હા..હા.’. અંતે ખાધુ પીધુ ને રાજ કર્યું…

સુરેશ રાજડાને પ્રહસન અને રહસ્ય, એમ બન્ને પ્રકારના નાટકોના દિગ્દર્શનમાં ફાવટ છે. આ નાટક સાદ્યંત એમના કાબુમાં રહે છે. નાટકની સફળતામાં અભિનય, સંન્નિવેશ અને પ્રકાશ આયોજનનો સહકાર પણ એટલો જ મહત્વનો છે. બધા જ મુખ્ય  કલાકારોના સંવાદોની અભિવ્યક્તિ કે ચહેરાના હાવભાવ પણ અસરકારક રહ્યા. આ ખડખડાટ હસાવી શકે એવું પ્રહસન બની શક્યું છે. દરેક કલાકારની પોતીકી વિશિષ્ટતા અને રમૂજ પૂરી પાડવાની તકોનો અહીં પુરો ઉપયોગ થયો છે. સુરેશ રાજડાનો અભિનય બિન્દાસ છે. સન્નિવેશની રચનામાં એમના અનુભવ અને સૂઝબૂઝનો અહીં સુંદર પરિચય મળે છે. પાત્રોના આલેખન અને દિગ્દર્શન, એ બન્નેમાં સુરેશ રાજડાએ લીધેલી કાળજી દેખાઇ આવે છે. સેન્સ ઓફ હ્યુમર દર્શાવતા ચબરાકીભર્યા સંવાદો એ આ નાટકનું હાર્દ છે.

મૂળ તો આ નાટક રીવોલ્વીંગ સ્ટેજ માટેનું નાટક છે. એક જ સેટ પર બે અલગ અલગ પરિવારો દર્શાવવા માટે કાં તો રીવોલ્વીંગ સ્ટેજની યુક્તિ કરવી પડે અને કાં તો  તેજ-અંધકારની પ્રયુક્તિ વડે આ દ્ર્ષ્યો દર્શાવી શકાય. અમદાવાદ, મુંબાઇ કે ન્યુયોર્કના બ્રોડ વે પરના થિયેટરોમાં જે રીતે નાટક ભજવી શકાય એ, હ્યુસ્ટનના સ્ટેફોર્ડ સીવીક સેન્ટરના સ્ટેજ પર નથી ભજવી શકાતા. એટલે અંશે ચલાવી લેવું પડે છે.

હવે નાટકના ત્રણે મુખ્ય કલાકારોનો પરિચય કરાવી દઉં.

હું અને દીપક ઘીવાલા લગભગ સરખી જ ઉંમરના છીએ- સેવન્ટીથ્રી પ્લસ. પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વ ધરાવતો આ સ્ટાઇલીશ કલાકાર પ્રસન્ન ચહેરો અને લાગણીશીલ સ્વભાવનો માલીક છે. ૧૯૬૩માં એલ.એલ.બી કરીને બે વર્ષ અમેરિકામાં પણ રહી ચૂક્યો છે.  ધીકતો ધંધો છોડીને, ૧૯૭૭થી નાટ્યપ્રવૃત્તિને જ મુખ્ય વ્યવસાય તરીકે સ્વીકાર્યો અને અત્યાર સુધીમાં ૧૫૦થી વધુ ફુલ લેન્થ નાટકો અને ૩૦થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોના હીરો તરીકે ચમકી ચૂક્યા છે. શ્રેષ્ઠ અભિનેતા અને શ્રેષ્ઠ દિગ્દર્શનના ઢગલાબંધ એવોર્ડો તેમણે મેળવેલા છે. ગુજરાતી સમાજના જુના હોલમાં એટલે કે મહાત્મા ગાંધી સેન્ટરમાં થોડા વર્ષો પહેલાં, ‘સુતરને તાંતણે બંધાયા આપણે’  નાટક એમણે ભજવેલું.

સુરેશ રાજડા એ પણ આજની ગુજરાતી રંગભૂમિ પર મોટું નામ છે. થોડા વર્ષો પહેલાં, હ્યુસ્ટન નાટ્યકલા વૃંદે, એમનું ફુલ લેન્થ પ્લે ‘હોનારત’ ભજવેલું. એમણે પણ ૫૦થી યે વધુ ફુલ લેન્થ નાટકોનું દિગ્દર્શન કરેલું છે. આઇ.એન. ટી. અને ગુજરાત સમાચાર સાથે , અમદાવાદમાં એકાંકિ નાટ્યસ્પર્ધાનું આયોજન કરે છે. આવી જ એક નાટ્યસ્પર્ધામાં, આ ફેબ્રુઆરિ માસમાં સુરેશ રાજડા, ફિલ્મ અભિનેતા નીરજ વોરા, ગુજરાત સમાચારના તંત્રી શ્રી. શ્રેયાંસ શાહ, સ્મૃતિબેન શાહ સાથે એક જ હરોળમાં આમંત્રિત તરીકે બેસવાનું સૌભાગ્ય મને સાંપડ્યું હતુ.. હમેશાં હસતો ચહેરો એ જ એમની ઓળખ. મળવાનું મન થાય એવો જણ એટલે સુરેશ રાજડા. એમની નાટ્યશિબિરોમાં પણ મેં હાજરી આપેલી છે.  કેટલીક ટીવી સિરિયલોના એપિસોડસ પણ તેમણે લખ્યા છે.

શેતલ રાજડા એટલે સુરેશ રાજડાના પત્ની.  સૌરાષ્ટ્રના જાણીતા કલાકાર બાપાલાલ રાવલની દીકરી. આ કલાકાર દંપતિની દીકરી સંતુ પણ હવે તો નાટ્યક્ષેત્રે ગજૂ કાઢી ચૂકી છે. અને તેમનો પુત્ર માલવ રાજડા પણ ફિલ્મ મેકીંગનો કોર્સ પુરો કરીને હાલ સહ-દિગ્દર્શક તરીકે અનુભવ મેળવી રહ્યો છે.

શીકાગોના  નેશનલ સ્પોન્સરર શ્રીમતિ ભાવનાબેન મોદી અને  હ્યુસ્ટનના ‘મનોરંજન’ ગ્રુપના શ્રી. અજીત પટેલ તથા શ્રીમતિ નિશાબેન મીરાણીને આવું સરસ નાટક લાવવા બદલ અભિનંદન.

નવીન બેન્કર ( હ્યુસ્ટન )  લખ્યા તારીખ- ૨૧ મે ૨૦૧૪.

  713-955-6226     http://navinbanker.gujaratisahityasarita.org/

સૌમિલ મુનશી- આરતી મુનશી હ્યુસ્ટનમાં

May 22nd, 2014 Posted in અહેવાલ

સૌમિલ મુનશી અને આરતી મુનશી

સૌમિલ મુનશી અને આરતી મુનશી

નવિન બંકર,ડેક્ષ્ટર રઘુ આનંદ,કલ્પક ગાંધી, સૌમિલ મુનશી,આરતી મુનશી અને મીસીસ ગાંધી.

નવિન બંકર,ડેક્ષ્ટર રઘુ આનંદ,કલ્પક ગાંધી, સૌમિલ મુનશી,આરતી મુનશી અને મીસીસ ગાંધી.

 

નવમી મે ને શુક્રવારની રાત્રે, રોઝનબર્ગના સીવીક સેન્ટરમાં, ગુજરાતના સુગમ સંગીતના ખેરખાં ગણાતી આ કલાકાર-ગાયક બેલડીનો એક સુમધુર કાર્યક્રમ યોજાઇ ગયો. હ્યુસ્ટનના  સંગીતપ્રેમી બહેન પ્રીતિ પરીખે આ કાર્યક્રમનું આયોજન કર્યું હતું અને નિશાબેન મીરાણી, અજીત પટેલ , દીનાબેન પટેલ, કેતનાબેન શાહ અને અન્ય સંગીતપ્રેમી કલારસિક મિત્રોએ આ અનન્ય કાર્યક્રમને સફળ બનાવવા માટે પરિશ્રમ કર્યો હતો. આ કાર્યક્રમને  હું ‘અનન્ય’ એટલા માટે કહું છું કે  હ્યુસ્ટનમાં આ અગાઉ, આ પ્રકારનો ‘કાવ્યપઠન’નો કાર્યક્રમ થયો નથી.

આપણા ગૂજ્જુભાઇઓને મન, સુગમ સંગીત એટલે અવિનાશ વ્યાસના ગુજરાતી ગીતો-‘ભોળા દિલનો શિકાર’, ‘વેણીમાં ચાર ચાર ફૂલ’, ‘છાનું ને છપનું કાંઇ થાય નહીં’, ‘ભાભી તમે થોડા થોડા થાવ વરણાગી’ જેવા સદાબહાર ગીતોનો રસથાળ. આ અને આવા ગીતો સાંભળવાની આશાએ, હું ધારું છું કે ૯૫% લોકો આવ્યા હતા. પણ, અહીં તો કશુંક નવું, કશુંક અકલ્પ્ય રજૂ થયું હતું.

વરસાદ અને વાવાઝોડું હોવાં છતાં, લગભગ ૨૫૦ જેટલા શ્રોતાઓ હ્યુસ્ટનથી રોઝનબર્ગ સુધી ડ્રાઇવ કરીને આવ્યા હતા. પ્રીતિબેન પરીખે, ટૂંકમાં ગાયકોનો પરિચય આપ્યો. સૌમિલ મુનશીએ હાર્મોનિયમના સાથમાં ‘વક્રતુંડ મહાકાય’થી શરુઆત કરી. અમેરિકાના ગુજરાતી ભાઇબહેનો અધર રંગના આક્રમણ છતાં મધર રંગનું સંવર્ધન કરી રહ્યા બદલ અભિનંદનના અધિકારી છે એવી સરસ વાત કરીને, સમગ્ર ગુજરાતની માનસયાત્રા કરાવતા ગીત ‘ઉપર ગગન વિશાળ’ બુલંદ સ્વરે રજૂ કર્યું હતું. ‘હે તને જાતા જોઇ પનઘટની વાટે, મારું મન મોહી ગયું’ ગીતના શબ્દોની વચ્ચે વચ્ચે નવા ફેરફારો કરીને રમૂજ પુરી પાડતા ગયા. ‘ નવિનતાને ન ઠુકરાઓ, નવિનતા તો પ્રાણપોષક છે, કુદરત પણ શ્વાસ નવા આપે છે’ જેવી વાતો કરી. રઇસ મનીઆર રચિત, બે અલગ સમયખંડની વાત કરતી રમતિયાળ રચના ‘રઈસ તો વીતેલા મિલેનિયમનો માણસ’ વિશિષ્ટતાપૂર્વક રજૂ કરી. ‘નરગીસ હજૂ સપનામાં આવે’ એ પંક્તિઓ પર શ્રોતાઓએ ખુબ દાદ આપી હતી. મેઘધનુષ ગળી ગયેલા કાચિંડા જેવો કવિ એટલે સ્વ. રમેશ પારેખ. આ અકાળે વિદાય લઈ ગયેલા અમરેલીના કવિની કેટલીક રચનાઓ પણ રજૂ થઈ હતી. નિમેષ દેસાઇની કોઇ ગુજરાતી ફિલ્મમાં ગૌરાંગ વ્યાસના સંગીતનિર્દેશન હેઠળ, આશા ભોંસલે એ ગાયેલું ખ્યાતનામ ગીત ‘ સાંવરિયો રે મારો સાંવરિયો’ આરતી મુનશીએ ગાયું ત્યારે તો શ્રોતાઓ આફરિન પોકારી ઉઠ્યા હતા.

જૂદા જૂદા પ્રોફેશનવાળા પતિઓની પત્નીઓ પોતાના સાંવરિયા માટે શું લખે એની કલ્પના કરતી હાસ્યપ્રેરક રચનાએ પણ શ્રોતાઓને ખુબ હસાવ્યા હતા. આરતીબેને, બાલમુકુંદ દવેની રચના ‘કેવાં રે મળેલા મન નાં મેળ..રુદિયાના રાજા’ રચના શ્રોતાઓના ભાવજગતને સ્પર્ષી ગઈ. ‘સુખનું સરનામું આપો’ કાર્યક્રમની વાતો અને ‘મને તો સુખ એમાં દેખાય’ એ ગીતની રજૂઆત કાર્યક્રમની સૌથી સુંદર પળો હતી.

‘ચંચલ, શીતલ,નિર્મલ, કોમલ’ એવી શ્રેણીના આલ્બમોની વાતો…’હસ્તાક્ષર’ આલ્બમની વાત… સ્વ.જગજીતસીંગજી સાથેના પોતાના સંભારણાની હ્રદયસ્પર્શી વાતો..’સુરશબ્દના થાય હ્રદય પર સહિયારા હસ્તાક્ષર’..  ‘ભલે પધાર્યા’ ગુજરાતી ફિલ્મના જે ગીતની રચના કરવા માટે તુષાર શુક્લને એવોર્ડ મળેલો એ ગીત ‘ટપ ટપ ટપ વરસી રહ્યો વરસાદ, કોઇ નથી ને તો પણ કોઇની આવી રહી છે યાદ’ની રજૂઆત પછી આરતી મુનશીએ કવિશ્રી. મૂકેશ જોશીની એક યાદગાર રચના રજૂ કરી હતી. દીકરી વિદાયની ગમગીન કવિતાઓ પણ આરતીબેને સંભળાવીને શ્રોતાગણમાંની ફિફ્ટીપ્લસ માતાઓની આંખમાં આંસુ લાવી દીધા હતા.

ગઝલ અને હઝલના દૌરમાં ‘સાલુ લાગી આવે’, તુષાર શુક્લના શબ્દો અને નૈનેશ જાની ની સ્વરરચના આરતીબેને રજૂ કરી હતી.-‘કોઇ કારણ પૂછે તો કહું’.  એફ.એમ રેડિયો માટે શ્યામલ મુનશીએ લખેલ  એક માર્મિક ગરબો સૌમિલે રજૂ કર્યો ત્યારે શ્રોતાગણમાં બેઠેલ એક ‘એઇટીપ્લસ’ વૃધ્ધા સંગીતના તાલે ઉભા થઈ જઈને પગના ઠેકા અને તાળીઓના તાલે ઝુમવા માંડ્યા હતા.

સુગમ સંગીતના કોઇપણ કાર્યક્રમમાં આ બે ગીતો તો હોવાનાં જ.

‘માડી તારું કંકુ ખર્યું ને સૂરજ ઉગ્યો’  અને  ‘મારી આંખે કંકુના સુરજ આથમ્યા’.

અજીત શેઠના સ્વરનિયોજનમાં, પ્રહલાદ પટેલની રચનાને ભુપેન્દ્રસીંઘે કંઠ આપેલો એ ગીત પણ સૌમિલ મુનશી એ સૂપેરે રજૂ કર્યં હતું.  રાજેન્દ્ર શુક્લની એક ગઝલ પણ રજૂ કરવામાં આવી હતી.

આ કાર્યક્રમ, ચીલાચાલુ શ્રોતાઓ માટેનો ન હતો. ગુજરાતી કવિતાઓ અને ગુજરાતી ગઝલો સાથે જેમનો નાતો હજુ પણ, અમેરિકામાં આવ્યા પછી યે જોડાયેલો રહ્યો છે એવા ક્લાસિકલ શ્રોતાઓ માટેનો હતો. હ્યુસ્ટનની નાગર કોમ માં આ નાતો હજૂ વિશેષપણે દેખાઇ આવે છે.  અમદાવાદમાં યોજાતા, શ્યામલ-સૌમિલ-આરતી મુનશીના કાર્યક્રમોમાં પણ જો તમે શ્રોતાગણ પર નજર ફેરવશો તો આ બાબત સ્પષ્ટ થશે. નાગર સ્ત્રીઓ એમના દેખાવ અને બોલચાલમાં જુદી જ તરી આવે છે.

 

કોઇ કવિએ રચેલી એક ગીત, ગઝલ કે કવિતા જ્યારે કાગળ પરનું સ્થાન છોડીને કોઇ  આવા સુરિલા ગાયકોને કંઠેથી  રેલાય ત્યારે  તે શ્રોતાને-ભાવકને સ્પર્શે છે.

સંસ્કારનગરી હ્યુસ્ટનના સુજ્ઞ ગુજરાતી, કલારસિક, ગુણાનુરાગી શ્રોતાઓ-પ્રેક્ષકોને આ કલાકારો અંગે થોડીક વાતો કરું.

શ્યામલ મુનશી, સૌમિલ મુનશી અને આરતી મુનશી… આ ત્રણ નામો ગુજરાતના સુગમ સંગીતના ક્ષેત્રે ખુબ જાણીતા છે,  ગુજરાતી સુગમ સંગીત અંગે જો તમે આ ત્રણ નામથી અપરિચિત હો તો તમે સાવ અજ્ઞાન છો. થોડાક સમય પહેલાં આવા જ એક જાણીતા કલાકાર અમેરિકા આવ્યા અને એક જાણીતી સાહિત્યીક સંસ્થાના પ્રેસિડેન્ટને  તેમનો કાર્યક્રમ પોતાના શહેરમાં યોજવા માટે કોઇ કવિમિત્રએ વિનંતિ કરી તો એ  સાહિત્યીક સંસ્થાના પ્રેસિડેન્ટે એ કલાકારને પુછ્યું કે આપે કેટલા ગીતો ગાયા છે, કેટલા એવોર્ડ્સ મેળવ્યા છે, આ ક્ષેત્રે આપનું પ્રદાન કેટલુ.. આ માહિતી મોકલી આપો પછી અમે અમારી કાર્યવાહક સમિતી સમક્ષ આ વિગતો મૂકી એપ્રુવલ લઈને, આપનો કાર્યક્રમ ગોઠવીએ.’  કહેવાની જરુર નથી કે એ ખ્યાતનામ કલાકારો, જવાબ આપવાને બદલે, મૌન સેવવું જ ઉચિત સમજીને, ન્યુયોર્ક કે શીકાગોથી જ, અમદાવાદ ભેગા થઈ ગયા હતા. અમેરિકાની તો ઘણી સંસ્થાઓમાં આવા અજ્ઞાની માણસો પ્રેસિડેન્ટપદે  બિરાજતા જોવા મળ્યા છે.

મોટાભાગના ગુજરાતી શ્રોતાઓ માટે ‘સુગમ સંગીત’ એટલે અવિનાશ વ્યાસ રચિત કેટલાક જાણીતા ગીતો જ,. ગુજરાતી સમાજની નવરાત્રિ વખતે, નવા વર્ષના સભ્યો નોંધવાના સમયે, સભ્યો માટે, આવો એક ફ્રી કાર્યક્રમ યોજાય છે ત્યારે જે ફરમાઇશો કરવામાં આવે છે તે આ વાત બહુ સ્પષ્ટ કરે છે.

એની વે…સમયની અને શ્રોતાઓની નાડ પારખીને પોતે જે ગીતો ગાવાના છે એનું આયોજન અને રજૂઆત એ આ કલાકારોની વિશિષ્ટતા છે. ગુજરાતી અસ્મિતા અકબંધ રાખવા કમર કસનાર આ કલાકારો સૂર અને શબ્દના સથવારે ઉત્કૃષ્ટ ગુજરાતી ગીત, કવિતા અને ગઝલને સ્વરબધ્ધ કરીને પ્રસ્તૂત કરે છે.  સાચા અર્થમાં સૂર, શબ્દ, તાલ-લય, ગાયક-શ્રોતા-અને વાદ્યકારોના સુભગ મિલન થકી , અવનવા વિષયો પસંદ કરીને, ‘થીમ આધારિત ‘સૂરિલા સ્વરાંકનો રચીને, સ્ટેજને ગૂંજતું કરનાર આ સંગીતકારોને જરુર સાંભળવા જેવા છે. તેમના કાર્યક્રમોમા, માત્ર સંગીત જ નહીં, પણ સંગીત સાથે સંકળાયેલ ઘણીબધી રસપ્રદ માહિતીઓ પણ જાણવા મળે છે.

 આ મુનશી કલાકારો દ્વારા સ્થપાયેલી એક સંસ્થા ‘સ્વરસેતુ’ પણ હું ભૂલતો ન હોઊં તો, છેલ્લા પંદરેક વર્ષથી અમદાવાદમાં પ્રવૃત્ત છે અને આ ક્ષેત્રે અવારનવાર કામ કરે છે. ચાર-પાંચ વર્ષથી ‘સ્વરસેતુ ન્યુઝ ડાયજેસ્ટ પણ અમદાવાદના અવિનાશ વ્યાસ ચોક વિસ્તારમાંથી પ્રકાશિત થાય છે. ( કેટલા અમદાવાદીઓને ખબર છે કે આ અવિનાશ વ્યાસ ચોક ક્યાં આવ્યો ? )

તેમના કાર્યક્રમોમાં અવિનાશ વ્યાસની જાણીતી રચનાઓ ઉપરાંત , આત્મા-પરમાત્મા, ભકત-ભગવાનથી માંડીને જીવાતા જીવનના દુન્યવી સંબંધોના કાવ્યોને પણ વાચા અપાય છે. પ્રકૃતિ સાથે અનુસંધાન કરતી રચનાઓ, ઉત્સવ અને સંબંધના રંગછાંટણા ઉડાડતી રચનાઓ ભાવકો મનભરીને માણે છે. તમે ‘કૂંચી આપો બાઈજી’ અને એક ડોશી ડોસાને હજી વહાલ કરે છે’  જેવી કવિતાઓને સૂર અને શબ્દના સથવારે ગીતમાં સાંભળી છે ? 

તમારા હૈયાના ખૂણે, લાગણીઓની વેલ હજૂ લીલીછમ હોય તો તમારે આવા કાર્યક્રમને માણવા જરુરી છે. જૂના પ્રચલિત લોકપ્રિય જાણીતા ગુજરાતી ગીતો, લોકગીતો ઉપરાંત ગુજરાતી કાવ્યોના પઠન દ્વારા એમના કંઠની કમાલ તમારા કાનમાં અત્તરનું પૂમડુ થઈને  લાંબા સમય સુધી મહેંક્યા કરશે. સમગ્ર કાર્યક્રમમાં તબલા પર સાથ આપ્યુ હતો શ્રી. ડેક્ષ્ટર નામના એક તબલાનવાઝે. આ ડેક્ષ્ટરની એક વિશેષતા એ છે કે એ હિન્દી કે ગુજરાતી ભાષા જાણતો નથી કે ગીતના શબ્દોને પણ સમજી શકતો નથી છતાં શબ્દ, તાલ અને લયના સથવારે એ તબલા પર થાપ આપીને, કાર્યક્રમને ચાર ચાંદ લગાવી દે છે.

આવો જ એક સુંદર કાર્યક્રમ, ૩૧ મે, ૨૦૧૪ને શનિવારની સાંજે હ્યુસ્ટનના સ્ટેફોર્ડ સીવીક સેન્ટર ખાતે, હ્યુસ્ટનની સંસ્થા કલાકુંજ દ્વારા શ્રી. મુકુંદ ગાંઘી અને રસેશ દલાલની રાહબરી હેઠળ  યોજાઇ રહ્યો છે. સાહિત્ય અને સંગીતના પ્રેમીઓ જો સોનુ નિગમને નહીં સાંભળે તો કશું ગુમાવશે નહીં, પણ જો પાર્થિવ ગોહિલ, ગૌરાંગ વ્યાસ, ગાર્ગી વોરા જેવા અન્ય સાત સાત કલાકારોનો આ ‘સમન્વય’ કાર્યક્રમ ગુમાવશે તો એ  સંગીતપ્રેમીઓની જ કમનસીબી હશે.

(અહો રુપમ અહો ધ્વનિ)

નવીન બેન્કર ( હ્યુસ્ટન)

 

સમન્વય વિશે વધુ જાણકારી…નવીન બેંકર

May 13th, 2014 Posted in સંકલન્

સમન્વય વિશે વધુ જાણકારી…નવીન બેંકર -

______

 

૩૧ મે, ૨૦૧૪ના ‘સમન્વય’ કાર્યક્રમ અંગે કેટલીક વાતો
નવીન બેન્કર
___________________________________________________________

છેલ્લા દસેક વર્ષોથી, ‘ગુજરાત સમાચાર’ અને ‘સમન્વય’ આયોજીત, કાવ્ય-સંગીત સમારોહમાં ખુબ જ મોહક, સુરીલા ગીતો, ભજનો, લોકગીતો, દૂહા,કાવ્યો, રજૂ કરવા માટે, સળંગ પાંચ દિવસનો એક કાર્યક્રમ રજૂ કરવામાં આવે છે. જેમાં વિખ્યાત કવિઓ, ઉંચી કક્ષાના ગાયકો, સ્વરકારો, ભાગ લે છે. એ માટે, પાંચે ય દિવસનો પાસ હોય છે જેની  કિંમત પાંચસો રુપિયા જેવી હોય છે. તમે એક દિવસ આવો કે પાંચ દિવસ…પાંચસો રુપિયા આપી દેવાના. અને..એનું બુકીંગ, ઠાકોરભાઇ દેસાઇ હોલની બુકીંગ ઓફીસ પર નવ વાગ્યે શરુ થવાનું હોય તો આઠ વાગ્યાથી લાઇનો લાગી જાય અને બૂકીંગ શરુ થવાના બે કલાકમાં તો ટીકીટો વેચાઇ જાય. રહી ગયેલાઓને, ટીકીટ મેળવવા માટે લાગવગો લગાડવી પડે.

૨૦૦૮થી હું દર વર્ષે એવી રીતે અમદાવાદનો કાર્યક્રમ ગોઠવું કે ફેબ્રુઆરિમાં યોજાતા આ કાર્યક્રમ વખતે હું ત્યાં જ હોઉં.

આ વર્ષે, ત્રણ માસ પહેલાં, ફેબ્રુઆરિમાં ‘સમન્વ્ય’ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેનારા કેટલાક મહાન ગાયકો અને સંગીતકારોના માત્ર હું નામો જ અહીં લખીશ. અને પછી, મે અને જુન માસમાં જે કલાકારો આવવાના છે એ દરેકનો પરિચય તમને વિસ્તારપૂર્વક કરાવીશ. હાં…તો  આવા ધુરંધર, ખ્યાતનામ કલાકારોને સાંભળવાનો, મળવાનો મને મોકો મળેલો. રાજેન્દ્ર શુક્લ, વિનોદ જોશી, ખલીલ ધનતેજવી, ઉદયન ઠક્કર, હર્ષ બ્રહ્મભટ્ટ, ભાગ્યેશ જહા, ભાવેશ ભટ્ટ, ચંદ્રેશ મકવાણા, પાર્થિવ ગોહિલ, પુરુષોત્તમ ઉપાધ્યાય, નયન પંચોલી, અંકિત ત્રિવેદી, ઐશ્વર્યા મજમુદાર, કવિતા કૃષ્ણમૂર્તિ, આલાપ દેસાઇ, નીરજ પાઠક, ભૂમિક શાહ, પ્રહર વોરા,હિમાલી વ્યાસ, રુપકુમાર રાઠોડ, અભેસિંહ રાઠોડ, દમયંતિ બરડાઇ, નયનેશ જાની, મનહર ઉધાસ, ગાર્ગી વોરા, વિભા દેસાઇ, હરિહરન, અલકા યાજ્ઞીક, રઇસ મનીઆર, પ્લેબેક સીંગર સાધના સરગમ, ભીખુદાન ગઢવી, દિવ્યાંગ અંજારિયા…વગેરે..વગેરે…

આપણે ત્યાં ૩૧ મે ના રોજ, જૂના સ્ટેફોર્ડ સીવીક સેન્ટર ખાતે કલાકુંજ દ્વારા જે કાર્યક્રમ રજૂ થવાનો છે તેમાં જે કલાકારો આવવાના છે એમાંના કેટલાક મુખ્ય ગાયકો અને સ્વરકારોની આપણે વાત કરીએ-

(૧)  પાર્થિવ ગોહિલ-  કોઇ મહાન વિવેચકે આ ગાયક માટે કહ્યું છે કે-‘ પાર્થિવ જ્યારે સૂર અને શબ્દના એલીમેન્ટમાં હોય છે ત્યારે કોઇ સેલેસ્ટીયલ ફીનોમીના સર્જાય છે.’  કવિશ્રી.સ્વ. રાવજી પટેલનું કાવ્ય ‘આંખે કંકુના સુરજ આથમ્યા’ તો ઘણાં ગાયકો ગાય છે પણ જ્યારે પાર્થિવ ગોહિલ આ કાવ્યને શીવરંજનીના સ્વરોમાં ગુંથીને રજૂ કરે છે ત્યારે રાવજી પટેલની સંવેદનાની અનુભૂતિ ભાવકને થાય છે. મને યાદ છે ત્યાં સુધી વર્ષો પહેલાં પાર્થિવ આપણા હ્યુસ્ટનમાં, ‘પ્રથમ’ના કોઇ કાર્યક્રમમાં આવેલો અને સુગરલેન્ડની સુગર ફેક્ટરી સામેના કોઇ નાનકડા હોલમાં તેનો કાર્યક્રમ રાખેલો. તે પછી પણ બે-ત્રણ વખત એ આવી ગયો છે. કોઇપણ રચનાને એવી સુંદર રીતે રજૂ કરે છે કે ગાયકીને આપોઆપ ઉંચાઇ મળે. એના શબ્દ અને સ્વરની ગહનતા શ્રોતાઓને સ્પર્શી જાય છે.

(૨)  ગૌરાંગ વ્યાસ- ૭૫ વર્ષની ઉંમરના આ સ્વરકાર એટલે આપણા સૌના જાણીતા અને માનીતા અવિનાશ વ્યાસના દીકરા. પિતાના સંગીતના વારસાને એમણે દીપાવ્યો છે. કોઇપણ સંગીતપ્રેમી ગુજરાતી માણસ એમને ન જાણતો હોય તો એ સંગીતપ્રેમી નથી અને આ ‘સમન્વય’ કાર્યક્રમ તેને માટે નથી. ગૌરાંગભાઇ જ્યારે ‘હુતુતુતુ જામી રમતની ઋતુ ‘ હાર્મોનિયમના સ્વરો સાથે ગાય છે ત્યારે શ્રોતાઓ વન્સમોર, વન્સમોરના પોકારો પાડી ઉઠે છે.

(૩)  ગાર્ગી વોરા- ગુજરાતની આ નાગર ગાયિકાના એક આલ્બમ ‘તારે રે દરબાર’નું વિમોચન હાલમાં જ થયું છે. એમના મુખે, ગુજરાતના ભાતીગળ ઇતિહાસની કંડીકાઓ સાંભળવા મળે એ પણ એક લહાવો છે. ગરબાઓ પણ હાઇ સ્કેલમાં રજૂ કરવાની તેમની શૈલિ વિશિષ્ટ છે. હ્યુસ્ટનની નાગર કોમ માં ગાર્ગી વોરા પ્રખ્યાત છે.

(૪) દિવ્યાંગ અંજારિયા-  નામ પરથી આ પણ કોઇ નાગર છે એ જણાઇ આવે છે. અવિનાશભાઇની રચના ‘હું એવું રે પંખી’, મન્નાડેનું ‘પંખીઓએ  કલશોર કર્યો ભાઇ’ જેવા ગીતો મેં એમના કંઠે ગવાયેલા સાંભળ્યા છે. અચ્છા સુરીલા ગાયક છે.

(૫)  અંકિત ત્રિવેદી- હ્યુસ્ટનમાં બે એક વખત આવી ગયેલા અંકિત ત્રિવેદીને સાહિત્ય સરિતા અને કલાકુંજના સભ્યો અને અન્ય સંગીતપ્રેમીઓ ઓળખે છે જ. ગુજરાત સમાચારમાં આ યુવાન ખુબસુરત કવિની કોલમો ‘ઓફબીટ’ અને ‘જીવનના હકારની કવિતા’ દર અઠવાડીયે છપાય છે. તેમના ઘણાં પુસ્તકો પણ પ્રસિધ્ધ થયેલા છે. મરીઝ અને શયદા સાહેબના પ્રસંગોની વાતો કરીને આપણને ઘડીભર જુદી જ દુનિયામાં લઈ જવાની કળામાં તે માહીર છે.  ભાઇબહેનના પવિત્ર સંબંધની તેમની રચનાને શ્રી. ગૌરાંગ વ્યાસે સ્વરાંકિત કરી છે.

કોઇપણ પુસ્તકનું વિમોચન હોય કે સાહિત્યનો કોઇ સ્ટેજ પ્રોગ્રામ હોય તો ત્યાં આ અંકિત ત્રિવેદી માસ્ટર ઓફ સેરિમની હોવાના જ. રજૂ કરાતી કૃતિનું એટલું તો સરસ રસદર્શન કરાવે  અને એટલા બધા સંદર્ભો ટાંકે કે એમની વિદ્વતા અને બહુશ્રુતપણા અંગે આપણને માન થયા વગર રહે જ નહીં. અમદાવાદના મારા બે-ત્રણ માસના રોકાણ દરમ્યાન, આવા સાહિત્યના કાર્યક્રમોમાં અંકિતભાઇ અચૂક મળે જ. અને..અન્ય મહાનુભાવો સાથે એમની તસ્વીરો પાડવાનું મને ગમે.

(૬) ભુમિક શાહ અને (૭) અનલ વસાવડા નામના બે ગાયકો પણ આવે છે.

સાથે પાંચ પાંચ મ્યુઝિશ્યનો પણ છે. તેમની તબલા અને વાયોલિનની જુગલબંદી પણ માણવા જેવી હોય છે.

‘તારી આંખનો અફીણી’, ‘નયનને બંધ રાખીને’, ‘હું તો ગઇ’તી મેળે’, ‘રંગાઇ જાને રંગમાં’, ઉંચી મેડી તે મારા સંતની રે’…જેવા ગીતો, લોકગીતો, દુહાઓ, છંદ, ભજનો, ગઝલો…આ બધું તમને ગમતું હોય તો ‘સમન્વય’ તમારે માટે છે. સમન્વયમાં માત્ર કલાકારોને  જ પ્લેટફોર્મ નથી મળતું, પણ ઉત્તમ પ્રેક્ષકો પણ મળે છે. જો તમે સુર, તાલ અને લયની સમજ ધરાવતા હો તો ‘સમન્વય’ તમારે માટે છે.

શબ્દ ભલે કોઇપણ ભાષાનો હોય, પણ સંગીતની ભાષા તો હૈયાની જ ભાષા છે. કાવ્ય પોતે પણ એક સંગીત છે.

‘સમન્વય’ સિધ્ધહસ્ત સ્વરકારોની રચનાઓ, કવિઓની કવિતાઓ અને ગઝલકારોની ગઝલોને ભાવકો સુધી પહોંચાડવાનો એક સ્તુત્ય પ્રયાસ કરે છે. શ્રોતાઓને ભાવસમાધીનો અનુભવ કરાવી શકે એવા બળુકા ગાયકો આપણા હ્યુસ્ટનના આંગણે આવી રહ્યા છે. તમે જો જો..દરેક પ્રસ્તૂતિ વખતે શ્રોતાઓ ‘વન્સમોર..વન્સમોર’ના પોકારો પાડશે.

હ્યુસ્ટનના જાણીતા કવયિત્રી દેવિકા ધ્રુવ કહે છે તેમ-

સમન્વય એટલે….. શબ્દ અને સુરનો સમન્વય…ગીત અને ગઝલનો સમન્વય…પૂર્વ અને પશ્ચિમનો સમન્વય….ગુજરાત અને હ્યુસ્ટનનો સમન્વય…કલાકાર અને પ્રેક્ષકનો સમન્વય…અને….સમન્વય એટલે…કલાની કુંજમાં ઓમકારની ગૂંજનો સમન્વય….

આપણી નવી પેઢીના બાળકો ગુજરાતી ભાષા લખી-વાંચી શકતા નથી એટલે આ કવિતાઓ, ગઝલોને એ માણી નથી શકવાના એ એમનું કમનસીબ છે !

મને લાગે છે કે આ કાર્યક્રમમાં અંકિત ત્રિવેદી લિખિત અને ગૌરાંગ વ્યાસ સ્વરાંકિત રચનાઓ વધુ રજૂ થાય એવું બને !  પોતાના અવાજ અને શ્રુતિઓના સુભગ સમન્વયથી ગાઈને, વાતાવરણને ‘ચાર્જડ’ કરી દેવાની શક્તિ ધરાવતા આ કલાકારોને આપણે માણવા જેવા છે. પુરા પાંચ કલાકનો પ્રોગ્રામ છે એમ આયોજકો જણાવે છે. એન્ડ નો લેક્ચર્સ….ગીત અને સંગીત માત્ર….(ઇઝ ઇટ પોસીબલ ?)

તો…દોસ્તો…સંગીતપ્રેમીઓ… ૩૧ મે ના રોજ, આપણે બધા સ્ટેફોર્ડ સેન્ટરને હાઉસફુલ કરી દઇએ…

સારી સીટો માટે અત્યારથી જ બુકીંગ કરાવવું હિતાવહ છે.

બુકીંગ માટે સંપર્ક-       

Rasesh Dalal      832-646-4996    OR  E-Mail    rasdep@gmail.com

Mukund Gandhi    281-660-2535    OR  E-Mail    m.gandhi@yahoo.com

Uma  Nagarsheth  281-565-1636     OR E-Mail    umahbn@gmail.com

Yogina Patel       832-279-2006    OR E-Mail    pately04@ yahoo.com

રાજેશ ખન્ના અંગે- સંજય છેલનો લેખ

January 7th, 2014 Posted in સંકલન્

પહેલો સુપરસ્ટાર રાજેશ ખન્ના                                                                                       સંજય છેલ

રાજેશ ખન્ના મને ગમે છે એનાં કારણોમાંનું એક કારણ છે કે એ કવિતાનો માણસ છે અને કાવ્યોમાં નાટકને શ્રેષ્ઠ ગણવામાં આવે છે. નાટકોમાં મુંબઈની રંગભૂમિ સૌથી શ્રેષ્ઠ અને ધબકતી હતી ત્યારેરાજેશ ખન્નાનો કલાકાર તરીકે જન્મ થયો અને મુંબઈની રંગભૂમિમાં પણ સૌથી વાઇબ્રન્ટ અને કલરફુલ ગુજરાતી રંગભૂમિ રાજેશ ખન્ના સાથે છેલ્લે સુધી જોડાયેલી છે. જાણે-અજાણે કદાચ રાજેશ ખન્ના ગુજરાતીઓ અને ગુજરાતી રંગભૂમિનું ગૌરવ છે. ના, એણે એકપણ ગુજરાતી નાટકમાં કામ નહોતું કર્યું, છતાંયે રાજેશ ખન્નાના સ્ટારડમમાં ગુજરાતી રંગમંચની છાપ અદૃશ્ય ફિંગરપ્રિન્ટની જેમ છે…
મુંબઈની કે. સી. કોલેજમાં રાજેશ ખન્ના નાટકો કરતા. ગુજરાતીના જાણીતા નાટ્યકાર પ્રબોધ જોશીનાં એકાંકીઓનું હિ‌ન્દી કરીને એના સંવાદો, એકોક્તિઓ બોલીને સૌને ઇમ્પ્રેસ કરતા. માધુરી-ફિલ્મ ફેર સ્પર્ધામાં જે ડાયલોગ્ઝ બોલીને રાજેશ ખન્ના સ્પર્ધા જીતેલા એ મુઝ કો યારો માફ કરનાનામના નાટકનો અંશ હતો, જે આપણા નાટ્યકાર પ્રબોધ જોશીએ લખેલા. રાજેશ ખન્નાની આખી કરિયર ગુજ્જુ લેખકને આભારી છે. તેઓ કાંતિ મડિયા, પ્રવીણ જોષી, અરવિંદ ઠક્કર વગેરેના સતત સંપર્કમાં હતા. આરાધનાની જાલિમ સફળતા પહેલાં એક ફિલ્મ આવેલી ઇત્તેફાક’. એ ફિલ્મ યશ ચોપડાએ માત્ર એક મહિ‌નામાં બનાવેલી કારણ કે ત્યારે પ્રવીણ જોષી દિગ્દર્શિ‌ત ધુમ્મસનામનું થ્રિલર નાટક સુપરહિ‌ટ હતું. એ નાટકમાં શર્મન જોષીના પિતા અને ગુજરાતીના શ્રેષ્ઠ અભિનેતા અરવિંદ જોષીએ મેઇન રોલ કરેલો. એ જ રોલ રાજેશ ખન્નાએ ઇત્તેફાકમાં કર્યો અને ફિલ્મ હિ‌ટ થઈ. 

ફિલ્મ ધુમ્મસનાટકની સ્ક્રિ‌પ્ટ પર જ બનેલી અને ત્યાં સુધી કે રાજેશ ખન્નાએ નાટક વારંવાર જોવા જતા અને ફિલ્મના સેટ પર પણ અરવિંદ જોષી જઈને રાજેશ ખન્નાને ટ્રેઇન કરતા રાજેશ ખન્નાએ બીજા કોઈપણ સ્ટાર કરતાં વધારે પ્રયોગો કરેલા, રિસ્ક ઉઠાવેલા. એમણે હાથી મેરે સાથીની સાથોસાથ આવિષ્કાર’, ‘અનુભવજેવી આર્ટ ફિલ્મો પણ કરેલી. જેમ કે ઇત્તેફાકમાં એક પણ ગીત નહોતું અને માત્ર એક જ સેટ પર બનેલી. માત્ર વાર્તા અને ખન્નાની અદાઓ પર ફિલ્મ ચાલેલી અને એ પણ ત્યારે કે જ્યારે એ નવા હતા. બાવર્ચી‍ ફિલ્મ વખતે રાજેશ ખન્ના સુપરસ્ટાર હોવા છતાં એમણે એ હિ‌રોઈન વિનાની ફિલ્મ કરેલી અનેક છોકરીઓ એમની રોમેન્ટિક ઇમેજ પાછળ પાગલ હતી છતાંય રાજેશ ખન્નાએ હાફ ચડ્ડી પહેરેલા રસોઈયાની ભૂમિકા ભજવેલી. આનંદમાં પણ કોઈ જ રોમાન્સ કે હિ‌રોઈન વિના એમણે ત્રણ ઝભ્ભા-લેંઘામાં ફિલ્મ કરેલી. આનું શ્રેય જાય છે, મુંબઈ રંગભૂમિના સંસ્કારોને.

અમિતાભ અને રાજેશ ખન્નાની યાદગાર ફિલ્મ નમકહરામઅને કાંતિ મડિયાના નાટક આતમ ઓઢે અગનપછેડીનો વિષય એક જ હતો હૃષીદા, રાજેશ ખન્ના અને અમિતાભને નાટકના શોમાં સાથે જોયાનું મને ધૂંધળું ધૂંધળું યાદ છે. મારી ફિલ્મ ક્યા દિલને કહા,’જેમાં રાજેશ ખન્ના ઉર્ફે કાકાએ મહેમાન કલાકારની ભૂમિકા ભજવેલી, એ વખતે કાકા મને સતત કિશોર ભટ્ટ, અમૃત પટેલ વગેરે કલાકારો વિશે પૂછતા અને આંતર કોલેજ નાટ્યસ્પર્ધાની જૂની વાત કરતા. જી હા, વિજય આનંદથી લઈને અમજદ ખાન, શફી ઈનામદાર, પરેશ રાવલ, આમિર ખાન સુધીના કલાકારો ભવન્સ કોલેજ, ચૌપાટીની સ્પર્ધામાંથી બહાર આવ્યા છે. રાજેશ ખન્ના પણ જતીન ખન્નાના નામે એ સ્પર્ધામાં ભાગ લેતા અને અમજદ ખાન, રમેશ તલવાર જેવા કલાકારો દિગ્દર્શકો સામે સ્પર્ધા જીતતા કે હારતા.

રાજેશ ખન્ના લાંબા લાંબા ડાયલોગ્ઝ બોલતા કે વાતવાતમાં કવિતાઓ ટાંકતા કારણ કે એ રંગભૂમિની પ્રોડક્ટ છે. એમની બાંકી અદા, એક મુદ્રામાં ચાલવું, ઉતારચઢાવ એ બધું થિયેટરની દેન છે. વી. કે.શર્મા નામના હિંદીના જાણીતા દિગ્દર્શકે કાકાને તૈયાર કર્યા અને પછી એ જ વી. કે. શર્માને એમના આખરી શ્વાસ સુધી રાજેશ ખન્નાએ નિભાવ્યા. આવી ગુરુભક્તિ લાગણી માત્ર નાટ્ય કલાકારોમાં જ હોય છે. બાકી, મીંઢા ફિલ્મવાળાઓ તો ફિલ્મ ફ્લોપ થયા પછી કે કામ નીકળ્યા પછી સગા ભાઈને ભૂલીને જાય છે. રાજેશ ખન્નાની બાદશાહત, એનો ઠાઠ, એમની મહેફિલો, એનો જાન લૂંટાવી દેવાનો અંદાજ બધું જ રંગભૂમિના કલાકારના ભેખધારી મિજાજની સાક્ષી પુરાવે છે.

ઇન્ટરવલ

મૈં બાબુ છૈલા, બાબુ છૈલા, નામ હૈ મેરા પહેલા
આજ સે મૈં બન ગયા હૂં મજનુ, દેખ કે તુઝ કો લૈલા.(છૈલાબાબુફિલ્મ)

રાજેશ ખન્ના અને ગુજરાતને ઘેરો સંબંધ છે. એમની પત્ની અને બે મુખ્ય ગર્લફ્રેન્ડ ગુજરાતી. રાજેશ ખન્નાના ડિઝાઈનર, દીના પાઠકના પતિ એ પણ ગુજરાતી, રાજેશ ખન્નાને સ્ટારડમ અપાવવા માટે જે જે ફિલ્મી તિક્ડમ કરવા પડતા એ પાછળ એક ખુરાફાતી દિમાગ હતું એનું નામ તારકનાથ ગાંધી. ફિલ્મફેરના એવોર્ડને જીતવા એ સમયે કલાકારો તલપાપડ રહેતા. તારકનાથ ગાંધી નામના સ્માર્ટ પબ્લિસિટી મેનેજરે આઇડિયા કરીને એક વર્ષે ફિલ્મફેરના બધા અંક ખરીદી લીધા. સ્કૂલ-કોલેજના છોકરાઓને દસ દસ રૂપિયા આપીને ફોર્મ ભરાવ્યાં જેમાં બધી કેટેગરીમાં રાજેશ ખન્ના અને એની ફિલ્મોને જ વોટ અપાવ્યા. અફ ર્કોસ, રાજેશ ખન્ના જીતી ગયા આવું લે-વેચનું ભેજું ગુજરાતીનું જ હોઈ શકે કાકા મનમોહન દેસાઇ, કલ્યાણજી-આનંદજી, જયકિશન જેવા ગુજરાતીઓથી ઘેરાયેલા હતા. અરવિંદ ઠક્કર, છેલ-પરેશ, અમૃત પટેલના મિત્ર અને કાકાના સેક્રેટરી એવા ગુરુનામ પેન્ટ પર કુર્તો પહેરતાં અને એ સ્ટાઇલ રાજેશ ખન્નાએ અમનાવી લીધેલી અને પછી ગુરુકુર્તાનામે જગવિખ્યાત થઈ ગયેલી. આજે જેને યંગસ્ટર્સ ર્શોટ કુર્તીકહે છે એ સૌથી પહેલાં રાજેશ ખન્નાએ શરૂ કરેલી. કહેવાય છે કે ગુરુનામને એ કુર્તીનો આઇડિયા ગુજરાતી નાટકોના આર્ટડિરેક્ટર છેલ-પરેશ અને એમના મિત્રો પાસેથી મળેલો. ગુરુનામ જગદીશ શાહના ગુજરાતી નાટક અજવાળી રાત અમાસનીમાં કામ કરતા. એમણે પ્રવીણ જોષીના માણસ નામે કારાગારમાં પણ રોલ કરેલો.

રાજેશ ખન્ના, પ્રવીણ જોષી, મડિયાનાં નાટકો જોવા નિયમિત આવતા. નાટકના વિષય પર એમનું ધ્યાન રહેતું. શૈલેશ દવેનું સુપરહિ‌ટ નાટક રમત શૂન્ય ચોકડીનીજોવા રાજેશ ખન્ના આવેલા અને ફિલ્મ પણ પ્લાન કરેલી. છેક છેલ્લે આપણી રંગભૂમિ અને ફિલ્મો-સિરિયલના કલાકાર સ્વ. અમૃત પટેલની કવિતાનો સંગ્રહ પણ રાજેશ ખન્નાના હાથે ૨૦૦૪-૦પમાં પ્રગટ થયેલો. કિડનીની બીમારીથી પીડાતા સ્વ. અમૃત પટેલે અનેક સ્ટાર્સને પૂછેલું, પણ માત્ર રાજેશ ખન્ના જ દિલ્હીથી મુંબઈ આવેલા અને એ બુકની અનેક કોપીઓ પણ એમણે ખરીદેલી. 

રાજેશ ખન્નાના ચૌથામાં જે ટેપ વગાડવામાં આવેલી એ એમનો આખરી સંદેશ નહોતો, પણ ૨૦૦પમાં સ્વ. અમૃત પટેલના પુસ્તક વિમોચન દરમિયાન આપેલી સ્પીચ હતી. મીડિયા કે રાજેશ ખન્નાના આપ્તજનોએ એને આનંદફિલ્મના ક્લાઇમેક્સની જેમ જાહેરમાં વગાડીને ડ્રામા ઊભો કર્યો. એ સ્પીચમાં એમણે પ્રવીણ સોલંકી, પ્રબોધ જોશી, અરવિંદ જોશી, કિશોર ભટ્ટ વગેરેનાં નામ ગદ્ગદ થઇને લીધેલાં

ગુજરાતી રંગભૂમિનીજાણીતી અભિનેત્રી-લેખિકા નીકિતા શાહે રાજેશ ખન્ના સાથે એક હિ‌ન્દી નાટકના પ્લાન શરૂ કરેલા. એના રિહર્સલમાં રાજેશ ખન્નાને સ્ટેજ પર મન મૂકીને અભિનય કરતા આ લેખકે જોયા છે. મારી ફિલ્મ ક્યા દિલને કહામાં એમણે હીરોના બાપનો રોલ કરેલો. સામે પત્નીના રોલ માટે નામવાળી હિ‌રોઈનને લેવામાં આવે એવી રાજેશ ખન્નાની ઇચ્છા હતી, પણ પછી બજેટ-સમય વગેરે કારણોસર સ્મિતા જયકરને રોલ આપ્યો. કાકાને એ ના ગમ્યું. મેં ડરતાં ડરતાં પૂછ્યું કે તમે કહો તો સ્મિતાને ના પાડી દઈએ. ત્યારે એમણે કહેલું, ‘પાગલ હો? હમ થિયેટર વાલે હૈં. કામ નિકલવા લેંગે. કિસી કી હાયનહીં લેની
કાકાની ચઢતીના દિવસોમાં એમણે કેટકેટલાં કાવાદાવા કર્યા હશે, ‘હાયલીધી હશે, પણ તોય બેઝિકલી તો એ થિયેટરના માણસ જ હતા. 

ગુજરાતીના જાણીતા દિગ્દર્શક અરવિંદ ઠક્કરે એક એકાંકીમાં એમનો રોલ કાપી નાખેલો ત્યારે કાકાએ ચેલેન્જ આપેલી કે આજ ભલે આપ લોગ મુઝે કુછ મત સમઝો, એક દિન મેં સ્ટાર બનુંગાઅને રાજેશ ખન્ના સ્ટાર-સુપરસ્ટાર બન્યા આંધીની જેમ છવાઈ ગયા અને મુંબઈના સ્મશાનગૃહમાં વિદાય લીધીત્યારે પણ ૧૦-૨૦ હજારની મેદનીએ રોડ પર ઊભા રહીને એમને સ્ટેન્ડિંગ ઓવેશન આપ્યું. બાંદ્રાથી જૂહુ સુધી ટ્રાફિક જામ થઈ ગયો, બંને બાજુ હજારો લોકો એક ઝલક માટે ઊભા હતા. એક થિયેટર એક્ટર માટે આનાથી સારો કર્ટન કોલકે પ્રેક્ષકોનું અભિવાદનશું હોઈ શકે?

અનેક મર્યાદાઓ, અનેક કમીઓ, અનેક વિરોધભાસો હોવા છતાં રાજેશ ખન્ના બહુ મોટો સ્ટાર હતો અને મોટો માણસ પણ. આજ કા એમ.એલ.એ. રામ અવતારનામની પોલિટિકલ સેટાયર ફિલ્મમાં એ કરપ્ટ નેતા બનેલા. એ જ વિષય પર અમિતાભે ઇન્કિલાબફિલ્મ કરેલી. બંને ફિલ્મ ખૂબ ચર્ચામાં. બેમાંથી કઈ ચાલશે, કઈ પહેલા રિલીઝ થશે એની હુંસાતુંસી ચાલતી. એવામાં એકવાર રાજેશ ખન્નાએ જોયું કે ફિલ્મનાં પોસ્ટરોની ડિઝાઇન બરોબર નથી. રાતોરાત દિવાકરનામના એમનાં ફેવરિટ ડિઝાઇનરને બોલાવ્યો અને પોતાના ખર્ચે આખી નવી ડિઝાઇન બનાવવાનો ઓર્ડર આપ્યો. જૂનાં પોસ્ટર કેન્સલ કરીને નવા છપાવ્યાં. પછી તો આજ કા એમ.એલ.એ.અને ઇન્કિલાબબેઉ રિલીઝ થઈ. બેઉ લગભગ ફ્લોપ ગઇ. દિવાકરને પ્રોડ્યૂસરે પોસ્ટર છપાવવાના પૈસા ન આપ્યા. દિવાકર મૂંઝાય કે કાકાને કઈ રીતે કહેવું. એક દિવસ કાકાએ એને ઘરે બોલાવ્યો. કાકાની રાતોની પાર્ટીઓ મશહૂર. વહેલી સવાર સુધી મહેફિલ ચાલે. સવારે ચાર વાગ્યે, દિવાકર જમીને ડ્રિંક લઈને જવા નીકળ્યો. કાકાની ગાડી એને ઘરે મૂકવા જવાની હતી. દિવાકરની જીભ ન ઊપડે, પૈસાની વાત કરતા. એવામાં કાકાએ અંદરથી જઈને બે લાખ કેશ આપ્યા અને કહ્યું, ‘પ્રોડયૂસરને નહીં દિયા તો કયા હૂઆ, તુમને મેરી ઝુબાં પર કામ કિયા થા.’ 

જે ફિલ્મ લાઇનમાં લીગલ કોન્ટ્રાક્ટની કોઈ વેલ્યૂ નથી અને ફિલ્મ ફ્લોપ થતાં લોકો ફોન ઉપાડતા નથી, ત્યાં કાકાએ આવી દરિયાદિલી દાખવેલી. અનેકવાર… કારણ કે? કારણ કે રાજેશ ખન્ના/જતીન ખન્ના/કાકા સુપરસ્ટાર… રંગભૂમિના માણસ હતા. રોલ નિભાવતા આવડતો હતો, છેલ્લે સુધી, કર્ટન પડે ત્યાં સુધી.

સંજય છેલ

ભાષાનો વિવેકપુર્ણ ઉપયોગ

January 7th, 2014 Posted in મારા દિલની વાતો

ભાષાનો  વિવેકપુર્ણ  ઉપયોગ

-નવીન બેન્કર- 

ના…આ લેખ કોઇના પર દોષારોપણ કરવા કે આક્ષેપો કરવા લખાયેલો નથી.

આ  મારા આત્મમંથનમાંથી સર્જાયેલું નવનીત છે. 

થોડાક વર્ષો પહેલાં હું કોઇ સ્ટોરમાં કામ કરતો હતો ત્યારે, મારી શરુઆતના એ દિવસોમાં, અમારો એક ગ્રાહક કાઉન્ટર પર આવ્યો. અમારા એની પાસે થોડાક પૈસા લેણાં નીકળતા હતા. અને.. હું એને કોમ્યુટરાઇઝ્ડ સ્ટેટમેન્ટો દર મહીને મોકલતો હતો. જેવો મેં એને કાઉન્ટર પર જોયો કે તરત હું ભડક્યો અને કડક ભાષામાં ઉઘરાણી કરી- ભઈ…તમે ઘર તો ચેઇન્જ નથી કર્યું ને ? મારા સ્ટેટમેન્ટ્સ દર મહીને તમને મળે છે ને ?..તમે યાર, જવાબ પણ નથી આપતા અને પૈસા પણ ચૂકવતા નથી….આજે- મારી મેક્સીકન સુપરવાઇઝરે તરત મને આગળ બોલતા અટકાવ્યો અને પેલા ગ્રાહકને સ-સ્મિત પુછ્યું-સર…હાઊ યુ વુડ લાઇક ટુ પે- બાય કેશ ઓર ચેક  ટૂ ડે ?’ પેલા ગ્રાહકે બીલ અંશતઃ ચૂકવી દીધું. 

એના ગયા પછી, મારી એ સુપરવાઈઝરે મને શીખામણ આપી- અલબત્ત, આ બધી વાત અંગ્રેજીમાં થયેલી પણ અત્રે હું ગુજરાતીમાં જ લખીશ.

મીસ્ટર બેની ( મને ત્યાં બધાં બેનીકહીને બોલાવતા હતા ) ,ડોન્ટ એટેક એ કસ્ટમર લાઇક ધીસ. આપણે ભાષામાં વિવેક રાખવાનો અને વિવેકપુર્ણ રીતે જ ઉઘરાણી કરવાની. નહીંતર આ તો અમેરિકા છે. ભલે એ ગ્રાહક આપણો દેવાદાર હોય અને આપણે કાયદેસર રીતે ઉઘરાણા કરવા હકદાર હોઇએ, તો પણ સ્ટેટમેન્ટમાં કે પ્રત્યક્ષ બોલચાલમાં આપણે ભાષા તો સંયમિત અને સૌજન્યશીલ જ રાખવી પડે. કલેક્શન એજન્સી પણ અમુક ભાષાનો ઉપયોગ નથી કરી શકતી, સમજ્યા ?’ 

હમણાં કોઇ ભાઇએ ઉઘરાણીના સરક્યુલરમાં લખ્યું- જો ફી નહીં ભરો તો લાત મારીને કાઢી મૂકવામાં આવશે. ( KICK OUT શબ્દનો ગુજરાતી ભાવાનુવાદ આ જ થાય ને ? ) ઉપરાંત, ‘મફતમાં ખાવાનું-પીવાનું ( No Food, No Drink શબ્દોનો અર્થ પણ આવો જ થાય ને ? )

આ અંગે કોઇ સભ્ય ઉકળી ઉઠ્યો અને એણે પણ સામે ઉગ્ર ભાષામાં પ્રતિભાવ આપ્યો કે-આવાને બોર્ડમાં કોણ રાખે છે ? સાલાને કાઢી મૂકો. હું મારું રાજીનામુ આપી દઉં છું‘  વગેરે…વગેરે.. 

બન્ને વર્ષોથી મિત્રો હતા. કોઇ ખરાબ ન હતું. બન્ને સજ્જન હતા. ભુતકાળમાં પાડોશીઓ પણ રહી ચૂક્યા હતા. કોઇ બીજી સંસ્થામાં સાથે રહીને કોઇ અન્યાય સામે એક થઇને પ્રતિકાર પણ કરેલો. 

પણ અહીં ભૂલ બન્નેની થઈ. ઉઘરાણીનો પત્ર લખનારે ખોટી ભાષામાં ઉઘરાણી કરી હતી.

પેલા ઉકળી ઉઠેલા સભ્યએ, ગુસ્સાના આવેશમાં આવી જઈને, ઉગ્ર ભાષામાં પ્રતિભાવ આપીને મગજ ગુમાવવાની કોઇ જરુર ન હતી. એ  પણ શાંતિપુર્વક કહી શક્યા હોત કે-ભાઇ, તમારે આવી ભાષામાં રીમાઇન્ડર ન કરવો જોઇએ. જરા સૌમ્ય ભાષા વાપરવી જોઈતી હતી. અને હવે પછીની મીટીંગમાં બધા ચેકબુક સાથે રાખે એવી વિનંતિ કરી હોત તો વધુ યોગ્ય લાગત. 

અહીં , આ કેસમાં કોઇ ખરાબ ન હતું.  

એકની પાસે યોગ્ય ભાષાનો અભાવ હતો.

બીજાની પાસે વિપુલ ભાષાભંડોળ હોવાં છતાં, શોર્ટ-ટેમ્પરને કારણે વિવેકપુર્ણ રીતે પ્રતિભાવ આપતાં ચૂક્યો. 

કેટલાક માણસો સ્વભાવે દુષ્ટ નથી હોતા.એમનો ઇરાદો સામાને હર્ટ કરવાનો પણ નથી હોતો. પણ એમને જે કહેવું છે એ કયા યોગ્ય શબ્દોમાં વ્યક્ત કરવું એ આવડતું નથી હોતું. જેમને એ વ્યક્ત કરતાં આવડે છે એ પણ ક્યારેક ગુસ્સાના આવેશમાં કે ભુતકાળના કોઇ કડવા અનુભવના પુર્વગ્રહને કારણે કડવી ભાષાનો ઉપયોગ કરી બેસે છે. સત્ય લાગે એ બોલવું અને સ્પષ્ટ બોલવું એ સારી વાત છે પણ એ, કઠોર ભાષામાં કહેવું એ ખોટું છે.વાણી સંયમથી જ શોભે છે.વાણીની ઉગ્રતા સામા પર પ્રહાર કરી બેસે છે. પછી એનો પ્રત્યાઘાત પણ ઉગ્ર જ પડે અને કડવાશો વધતી જાય તથા સંબંધોમાં તિરાડ પડે. જરા ય ડંખ કે કડવાશ વગર અને ભુતકાળની કોઇ ઘટનાની કડવાશના અનુભવના પુર્વગ્રહને કોરાણે મૂકીને આપણે આપણી વાત ન કહી શકીએ ?

છેલ્લા થોડાક દિવસોમાં આપણે બધા જે બોલ્યા એમાંથી કેટલા પ્રતિકૂળ આંદોલનો જન્મ્યા ? આપણા તોછડા અને કડવા શબ્દોએ બીજાઓને પણ એવા જ વચનો બોલવા પ્રેર્યા ને ? 

આપણે બધા સુસંસ્કૃત માણસો છીએ અને પાછા સાઇઠ વટાવી ગયેલા પાકા ઘડા છીએ. શા માટે ઝઘડવાનું ???  શા માટે ?

શ્રીરામ…શ્રીરામ…

‘પપ્પા થયાપાગલ’ (નાટ્ય-અવલોકન) – નવીનબેન્કર

January 7th, 2014 Posted in અહેવાલ

પપ્પા થયાપાગલ’   (નાટ્ય-અવલોકન) -             નવીનબેન્કર

આ ફુલ લેન્થ પ્લે એક હળવુ પ્રહસન છે. કુલ આઠ પાત્રો છે.મુખ્ય પાત્ર સિતાંશુરાય નામના સીનિયર સિટીઝન છે.તેમના બે દીકરાઓ- એક જુવાન રુપાળો પરિણીત છે. બીજો જાડીયો કુંવારો છે. એક દીકરી છે. પરિણીત છે. પણ સાસુને સહન નહીં કરી શકવાને પરિણામે પિયરે આવેલી છે.જમાઇ તોતડો છે. ઘરકામ ન કરવા ટેવાયેલી, ઉધ્ધત મિજાજી મોડર્ન પુત્રવધુ છે.એક, રસોઇ કરવા આવેલી પ્રૌઢ વયની રહસ્યમય રુપાળી સ્ત્રી છે. એક મહેમાન કલાકાર છે-ઉધ્ધત પુત્રવધુનો શ્રીમંત  બિલ્ડર પિતા.

મોટી ઉંમરના પ્રેક્ષકોને ક્યાંક ને ક્યાંક પોતાપણું લાગે…જેમણે ભાંગવાડીના જૂના નાટકો માણ્યા છે એવા સાઇઠ વટાવી ગયેલા પ્રેક્ષકોને યાદગાર જૂના ગીતોની પંક્તિઓ અને રાણી પ્રેમલતાની સ્ટાઇલો મારતી રસોઇયણના પાત્રમાં ભરપુર મનોરંજન મળી રહે  છે.

નાટકમાં ભરપુર રમૂજો છે.. સંતાનોના પેંતરા…સ્મૃતિભ્રમ થઇ ગયેલા વડીલનો સ્વાંગ (!)…વડીલની પ્રેમકહાણી…તોતડા જમાઈના સંવાદો…અને વળી ક્યાંક ક્યાંક ગીત, સંગીત અને ફિલ્મી ધૂનો પર ગીતો અને ઠૂમકા પ્રેક્ષકોને સારુ મનોરંજન કરાવી શકે  છે. ગીતો પર જે ઠૂમકા મારવાના છે તેમાં કલાકારો પોતાની ક્યૂ લાઇન પર એકાદ સેકંડ પણ ગુમાવ્યા વગર, ચપળતાથી,પોતાના સંવાદો બોલે છે અને મૂવમેન્ટ કરે છે.  રજૂઆતમાં ફાસ્ટ ટેમ્પો અને ઝડપ આ નાટકમાં  છે.

રાણી પ્રેમલતા બનીને  મારકણી મુદ્રામાં એક હાથ ઉંચો કરીને ડ્રામેટીક અંદાઝમાં પોઝ આપવાના દરેક દ્રષ્ય વખતે ધનાધન ચાલતુ નાટક અચાનક અટકી જાય, ઉભુ રહી જાય કે વિરામ લે એનો ઉપયોગ હાસ્યપુર્ણ પ્રસંગને, સંવાદને, અભિનયને હાઇલાઈટ કરવા માટે  થાય છે.

કહેવાનું તાત્પર્ય એ છે કે આ નાટકમાં, ઝડપ, ટેમ્પો, ભરપુર ઉત્તેજના અને કલાકારોની આગવી છટા છે. સિતાંશુરાય રુમમાં જાય કે ઘર બહાર જાય, બારીમાંથી એન્ટ્રી મારે જેવા દ્રષ્યોમાં કે ચારે ય પાત્રો ચાવી કેવી રીતે મેળવવી એના ષડયંત્રમાં જે નાસભાગ કરે, ગોટાળા કરે, છબરડા કરે, એ બધું ય લય અને તાલના બંધનમાં રહીને જ કલાકારો કરી શકે છે એ નાટકનું જમાપાસુ ગણાય.

નાટકમાં હાસ્યભરપુર સંવાદો છે જેમાં સપાટી પરનો અર્થ અને ગર્ભિત અર્થ જૂદા હોય . પ્રસંગોની ગુંથણીમાં ગોટાળા ને ગેરસમજ સર્જતા બનાવો છે.આ વસ્તુને સફળ બનાવવા માટે સંવાદો સમયસર બોલાવા જોઇએ અને મૂવમેન્ટ પણ સમયસર જ થવી જરૂરી છે. સંવાદોને અમુક રીતે બોલવા, તોડવા અથવા અવળચંડાઇપૂર્વક રજૂ કરીને પ્રેક્ષકોને હસાવવા એ માટે સેન્સ ઓફ ટાઇમીંગ જરુરી બને છે, જે આ નાટકના કુશળ અને અનુભવી અદાકારો કરી શક્યા છે.

ઉલ્કાબેન અમીને થોડા વર્ષો પહેલાં, અશોક પટેલના દિગ્દર્શનમાં ભજવાયેલ એક નાટક  ‘બાઇસાહેબમાં કામવાળીના રોલમાં, ‘મેરે હાથોમેં નવ નવ ચૂડીયાંગણગણતા જે ઠૂમકા માર્યા હતા એ જરા યાદ આવી ગયું. આ નાટકમાં રસોઇયણના રહસ્યમય પાત્રમાં  એ વધુ ફિટ થઈ શક્યા છે. રાણી પ્રેમલતાની મોહક મારકણી અદામાં,એ વધુ શોભે છે..

યોગિનાબેન પટેલ  અને અક્ષય શાહ અનુક્રમે ઉધ્ધત પુત્રવધુ અને યુવાન રુપાળા પુત્રના પાત્રમાં શોભે છે.

ગિરીશ નાઈક જાડીયા દીકરાની ભૂમિકા માટે યોગ્ય છે.

તોતડા જમાઇના પાત્રમાં શ્રી. શાંતિલાલ ગાલા પ્રેક્ષકોને ખડખડાટ હસાવવામાં સફળ રહ્યા.સંગીત વિભાગ પણ શ્રી. શાંતિભાઇ અને તેમના પત્ની ગીતાબેને સંભાળ્યો છે.

રાબેતા મુજબ, સિતાંશુરાય-પપ્પા-ના પાત્રમાં, હ્યુસ્ટનના પીઢ કલાકાર શ્રી. મુકુંદ ગાંધી પોતાની લાક્ષણિક શૈલિને કારણે સમગ્ર નાટક પર છવાઇ જાય છે. હ્યુસ્ટનની નાટ્યરસિક ગુજરાતી જનતાએ તેમને હ્યુસ્ટન નાટ્યકલાવૃંદના નાટકો-‘પત્તાંની જોડ,’ હું જે કહીશ તે સત્ય કહીશતેમજ બે વર્ષ પહેલાં સાહિત્ય સરિતાના ઉપક્રમે ભજવાયેલ નાટકહું રીટાયર થયોમાં જોયા છે. હ્યુસ્ટનના ઇમીગ્રેશન લોયર શ્રીમતી રિધ્ધીબેન દેસાઇએ પણ  નાટકમાં પપ્પાની દીકરી પારિજાતની ભૂમિકા સૂપેરે ભજવી છે. ‘મહાભારતનો ભીમ હોય કેશોલેનો ગબ્બરસીંઘ- ગિરીશ નાયક પ્રકારની ( એટલે કે જાડીયાની કોમેડી ભૂમિકાઓમાં ) ફીટ થઈ જાય. ફ્રી એક્ટીંગથી  સ્ટેજ પર  છવાઇ જવામાં માહીર છે.

કલાકુંજના નવા સુત્રધાર શ્રી.રસેશ દલાલ કદાચ પોતાની વ્યસ્તતાને કારણે નાટકમાં એમની કક્ષાની ભૂમિકા નથી ભજવી શક્યા પણ ,પુત્રવધુ તુલસીના પપ્પા (બિલ્ડર વેવાઇ) ની રુઆબદાર ભૂમિકામાં હાજરી પુરાવી જાય છે.

રંગમંચ વ્યવસ્થા શ્રી. વિનય વોરા અને રંગભુષા યોગિનાબેન પટેલે સંભાળ્યા છે.

ગુજરાતી સમાજ ઓફ હ્યુસ્ટન પ્રસ્તુત, કલાકુંજ પ્રોડક્શનનું નાટક હાસ્યથી ભરપુર હોવા ઉપરાંત રહસ્યની પણ છાંટ ધરાવતું અને એક સામાજિક સંદેશ ધરાવતું જોવાલાયક સ્વચ્છ્, કૌટુંબીક પ્રહસન છે.

અસ્તુ.    સમીક્ષક- શ્રી. નવીન બેન્કર   

 

બકુના ઘરના અગિયાર નવા નિયમો

January 7th, 2014 Posted in મારા દિલની વાતો

ઘરમાં કકળાટ ન થાય અને ઘરમાં સુખશાંતિ રહે તે માટે બનાવેલા અગિયાર નિયમો

બકુના  ઘરના અગિયાર નવા  નિયમો

(With effect from June 30 2011)

 

(૧) સવારે મોડામાં મોડું આઠ વાગ્યા પહેલાં ઉઠી જ જવાનું.

(૨) પ્રાતઃક્રિયાઓ પતાવી,ઇ-મેઇલ ચેક કરીને, સાડા દસ સુધીમાં બહાર નીકળી જવાનું.

(૩) બપોરે એક વાગ્યા સુધીમાં ઘરમાં  પાછા આવી જવાનું.

(૪) લંચ કરીને બપોરે બે કલાક આરામ કરવો.

(૫) ચારેક વાગ્યે, ચાહ પીને , કોમ્પ્યુટર પર બેસી જવાનું.

(૬) બે થી ત્રણ કલાક કોમ્પ્યુટર ઓ.કે.( TRY TO MINIMIZE THIS TIME )

(૭) સાંજે ૭ થી ૧૦-સિરિયલો અથવા અંદરના રુમમાં બેસીને વિડીયો પર મુવી જોઇ શકાય.

(૮) વચ્ચે અનૂકુળતા પ્રમાણે ૮ થી ૯ દરમ્યાન ભોજન કરી લેવાનું.( જે કર્યું હોય તે ખાઇ લેવાનું.કચ કચ નહીં કરવાની.)

(૯) શક્ય હોય ત્યાં સુધી વાણીનો ઉપયોગ ( કે દુરુપયોગ !) ઓછો કરવાનો. બે શબ્દથી ચાલી જતું હોય તો ત્રીજો શબ્દ ઉચ્ચારવાનો નહીં. સામું માણસ બોલતું હોય તો એની વાત પુરી થાય પછી જ અભિપ્રાય આપવાનો. વચ્ચે બોલવાની મનાઇ છે. ઇશારાથી ચાલી જાય તેમ હોય તો વાણીને તસ્દી આપવી નહી .આ બાઇઅને પેલી બાઇ સાથે ફોન પર લખારા કુટવાના નહીં.

(૧૦) ઘાંયજાવેડા એટલે કે ફોટા પાડવાના અને રીપોર્ટો લખવાના કામો સદંતર બંધ કરી દેવાના.

(૧૧) શક્ય હોય અને ભગવાન સદબુદ્ધી આપે તો પ્રભુસ્મરણમાં સમય પસાર કરવો.

બકુની શિખામણ-આટલું કરશો તો સુખી થશો અને જીવનમાં કોમ્લીકેશન્સ ઓછા થશે.સમજ્યા ?

કહેવાની જરુર ખરી કે આ નિયમો કઈ બકુ કે કયા બકુએ બનાવ્યા છે?..  શ્રી રામ..શ્રી રામ..

એક ભજનસંધ્યા-ન્યુયોર્કના પંચમુખી હનુમાન મંદીરમાં

January 7th, 2014 Posted in અહેવાલ

પંચમુખી હનુમાન મંદીરમાં યોજાઇ ગઇ  ભજનસંધ્યા

પવિત્ર શ્રાવણ માસમાં, હીલસાઇડ એવન્યૂ પર, નવા બંધાયેલા પંચમુખી હનુમાન મંદીરમાં, શ્રી.શશીકાંત પટેલ અને શ્રીમતિ ગોપીબેન ઉદ્દેશી દ્વારા એક ભજનસંધ્યાનું તારીખ ૨૫મી ઓગસ્ટ અને રવિવારે આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ‘ભૌતિક સુખસગવડો સાથે ધર્મ અને અધ્યાત્મની સમજ હશે તો આપણી જિંદગી સમતોલ રીતે જીવી શકાશે એવી સમજથી પ્રેરાઇને, ભજનસંધ્યાનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ગાયક અને વાદકવૃંદમાં શ્રી. વિરેન્દ્ર બેન્કર, શ્રી. ઘનશ્યામભાઇ જોશી, યુવાન ક્રિશ્ના પરીખ, શ્રીમતી કિર્તીબેન શુક્લા અને શ્રીમતી અનુરાધા ખન્ના હતા.

ક્રિશ્ના પરીખે પુષ્ટીમાર્ગીય ભજન ભાવવાહી સ્વરે રજૂ કર્યું હતું. અનુરાધા ખન્નાએ હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ કરીને, સમગ્ર હોલને ભક્તિમય બનાવી દીધો હતો. કીર્તીબેન શુક્લ અને પીઢ ગાયક શ્રી. ઘનશ્યામ જોશી હાર્મોનિયમના સથવારે કેટલાક ભજનો રજૂ કરીને શ્રોતાઓને તાલ આપવા મજબૂર કરી દીધા હતા.

અંતમાં, આધ્યાત્મિક વિકાસ કેન્દ્રના શ્રી. વિરેન્દ્ર બેંકરે, પોતાના ગુરુ સ્વ. અરુણ પટેલને યાદ કરીને ગુરુવંદનાનું એક સુંદર ભજનમોહે લાગી લગન ગુરુચરણનકીઅશ્રુભરી આંખે અને એટલી તન્મયતાપુર્વક રજૂ કર્યું હતું કે શ્રોતાઓની આંખો પણ ભીની થઇ ગઈ હતી. વિરેન્દ્રભાઇએ તેમની સ્વ. માતા કમળાબેનની યાદમાં તેમને અંજલીરુપે, ‘માના દર્શન કાજે મારું હૈયું ઝુરેગાયું ત્યારે તો શ્રોતાઓમાંથી ભાગ્યે કોઇ હશે જેને પોતાનીમાયાદ નહીં આવી હોય !

ન્યુયોર્ક અને ન્યુજર્સીમાં થોડા વર્ષો પહેલાં, વીરેન્દ્ર બેન્કર, સંગીતા, સ્વ. અરુણ પટેલ વગેરે કલાકારોસ્વરતરંગસંસ્થાના ઉપક્રમે વિવિધ સંસ્થાઓમાં સંગીતના કાર્યક્રમો રજૂ કરતા હતા. વિરેન્દ્ર બેન્કર ઘણી સામાજીક સંસ્થાઓ, મંદીરો, તથા આધ્યાત્મિક વિકાસ કેન્દ્રમાં ધાર્મિક ક્ષેત્રે સક્રિય છે અને પોતાની કળાના જૌહર દર્શાવે છે. હમણાં છેલ્લે એક જાહેર નાટકમાં નારદજીની યાદગાર ભૂમિકા ભજવીને પ્રેક્ષકોને ખુબ મનોરંજન પુરુ પાડ્યું હતું.

પુરા ત્રણ કલાક ચાલેલી ભજનસંધ્યાને સફળ બનાવવા માટે શ્રી. શશીકાંત પટેલ, ગોપી ઉદ્દેશી તથા અન્ય કાર્યકરોએ ખુબ જહેમત ઉઠાવી હતી.

અસ્તુ.

 

કામિની સંઘવીનો એક મર્મવેધી લેખ

January 7th, 2014 Posted in સંકલન્

« ધર્મને નામે ધતીંગ ક્યાં સુધી ?

સ્ત્રીએ અસતપર વીજય મેળવ્યો છે ?

December 6, 2013 by ગોવીન્દ મારુ

–કામીની

હીન્દુ ધર્મમાં બ્રહ્મની વ્યાખ્યા મુજબ પરમાત્મા નીરાકાર છે. તેનું કોઈ રુપ નથી. નથી તે દેવી–દેવતામાં કે નથી તે મુર્તીઓમાં. તે તો મારા–તમારામાં રહેલો છે. તો પછી તેને બહાર મન્દીરોમાં શોધવાની જરુર શી છે ? શા માટે મન્દીરોમાં લાઈન લગાવીને દેવી–દેવતાના દર્શન કરવા માટે હડીયાપાટી કરવાની ? ક્યારેય સાભંળ્યુ છે કે ગાંધીજી કોઈ મંદીરમાં દર્શન કરવા માટે ગયા હોય ? છતાં તે સવાયા રામભક્ત હતા. રામના આદર્શને તેમણે પોતાના જીવનમાં વણી લીધા હતા. પછી મંદીરમાં રામને શોધવા જવાની જરુર જ ક્યાં પડે ?  તમે ખુદ જ ઈશ્વરનો અંશ છો, તો તેનું જ કલ્યાણ થાય તેવું કરો ને !  દીવસે દીવસે સ્ત્રીઓનું એડ્યુકેશન વધે છે; પણ ધાર્મીકતા ઘટવાના બદલે વધતી જાય છે. તેમાં ધાર્મીકતાના નામે દંભ–દેખાદેખીએ દાટ વાળ્યો છે. સમજ્યા કે એક મા–પત્ની તરીકે તમે તમારા પરીવારનું કલ્યાણ ઈચ્છો; પણ તે માટે અન્ધશ્રદ્ધાનો સહારો લેવાની શી જરુર છે ? ફલાણાં –ઢીકણાં ભગવાનના દર્શન સીમાબહેન કરી આવ્યાં એટલે રીમાબહેન પણ જાય. કારણ કે ઈશ્વરની કૃપા તેમનાં સંતાન કે પરીવારને મળે અને પોતાનો પરીવાર રહી જાય તો ? યાર, આ દેખાદેખીની વૃત્તી છોડો. કોઈ દેવી–દેવતા હોનારતમાં મદદે આવતા નથી. એવું હોત તો ધાર્મીક સ્થાન પર થતી ભાગદોડમાં માણસ મરતો હોત ? મધ્યપ્રદેશની ઘટનાના રશીસ(ધસારા) જેણે છાપાં–મેગેઝીનમાં જોયા છે, તેમાં માસુમ ભુલકાંઓની લાશ જોઈને કોઈ સેન્સેટીવ તો શું, જડભરત પણ વીચલીત થઈ જાય. તો બહેનો, આપણી નીંભર ધાર્મીકવૃત્તી કેમ વીચલીત થતી નથી ? શા માટે આપણે મન્દીર–મસ્જીદમાં ભગવાન–ખુદાને મેળવવા માટે લાઈન લગાવીએ છીએ ? પરમાત્મા તમારી ભીતર જ છે. તમારી આવી ધાર્મીકતાનો જ આસારામ જેવા બાપુઓ ગેરલાભ ઉઠાવે છે. શી જરુર છે પોતાની કાચી ઉંમરની દીકરીઓને આવા બની બેઠેલા બાપુઓની સેવા કરવા માટે મોકલવાની? પેલી પીડીતાનો ગેરલાભ ઉઠાવવા માટે જેટલા દોષી આસારામ છે તેટલાં જ દોષી તે દીકરીનાં માતા–પીતા પણ છે. સોળ વર્ષની દીકરીને શા માટે સાધના કરાવવાની ને શી સાધના કરાવવાની ? તેની ઉંમર તો ભણવા–ગણવાની છે ને ?

મનુસ્મૃતીમાં કહેવાયું કે સ્ત્રીની બુદ્ધી પગની પાનીએ હોય છે. ભણેલી–ગણેલી સ્ત્રીઓ આ માન્યતાનો યથાયોગ્ય વીરોધ કરતી હોય છે. પણ જો તમે તમારી માસુમ બાળાઓને સાધુ–સંતોને પગે લગાડવા લઈ જતાં હોય તો દીલગીરી સાથે કહેવું પડે કે, ‘બહેન, તારી બુદ્ધી ખરે જ, પગની પાનીએ જ છે.’ સાધુ–સંતોને પગે લાગવાથી કોઈનો ઉદ્ધાર થતો નથી. તેથી તમારી દીકરીનો પણ નહીં થાય. હા, બની શકે કે તેનું હીત થવાને બદલે અહીત જ થાય. માટે આન્ટીજી, આન્ટીજી, વેક અપ, એન્ડ થીન્ક….

–કામીની સંઘવી

‘ફુલછાબ’ દૈનીક, રાજકોટની તા. 18 ઓક્ટોબર, 2013ની ‘ગુલમોર’ પુર્તીમાં, પ્રગટ થતી એમની લોકપ્રીય કટાર ‘તુલાસીક્યારો’માં પ્રગટ થયેલો એમનો આ લેખ, લેખીકાના અને ‘ફુલછાબ’ના સૌજન્યથી સાભાર…

લેખીકા સમ્પર્ક:

કામીની સંધવી, D-804, New Suncity, Apartment, B/H. Bhulka Bhavan School, Anand Mahal Road, Adajan, Surat-395 009 સેલફોન: 94271-39563 ઈ.મેઈલ: kaminiparikh25@yahoo.in આ લેખ, કામીનીબહેનની પરવાનગીથી સાભાર…

Archives

Recent Posts

Categories

Recent Comments

Meta

Recent Comments

Powered By Indic IME